Người Mông là tộc người di cư đến Sa Pa sớm nhất, khoảng 300 năm trước. Do tập quán sinh sống trên núi cao nên ngày nay địa bàn sinh sống của người Mông chủ yếu tập trung ở các xã, phường: Trung Chải, Hoàng Liên, Mường Hoa, Ngũ Chỉ Sơn, Hàm Rồng, Sa Pả cũ nay phường Sa Pa mới người Mông vẫn sống và duy trì tập quán tại tổ Cầu Mây, tổ Pansipan, tổ Ô Quý Hồ và tổ Hàm rồng mới tại phường
Nhà người Mông là loại nhà trệt nhưng kiến trúc vô cùng độc đáo với mái gỗ Pơ Mu, vách ván. Các cột nhà đều được kê trên các phiến đá theo quan niệm phồn thực. Nhà có 3 gian gồm: Gian giữa là gian to rộng hơn, có cửa chính nhìn về phía trước nhà tuy nhiên cửa chỉ được mở khi gia đình có việc quan trọng như hiếu, hỷ, tiếp khách. Đây là gian thờ cúng tổ tiên, là không gian chung của gia đình. Một gian cạnh là gian giữ lửa và là buồng ngủ của chủ nhà. Gian còn lại bếp nấu ăn và buồng ngủ của các con. Gian này có một cửa phụ nhưng lại là cửa đi lại hằng ngày của các thành viên trong gia đình. Hầu hết các ngôi nhà thường có gác nhỏ để chứa lương thực, đồ đạc hoặc thực phẩm khô.
Người Mông Sa Pa chủ yếu thuộc nhóm Mông đen (Hmongz Đuz), có trang phục khác biệt so với người Mông ở nơi khác. Màu chủ đạo là mà đen và đậm màu tím than của nhựa cây chàm trên vải lanh. Cuộc sống của người Mông phụ thuộc khai thác lâm sản và làm nương rẫy. Ngoài việc trồng lúa nước và lúa nương, họ còn trồng ngô, sắn, các loại cây ăn quả và cây lanh, cây chàm để dệt và nhuộm vải. Họ chăn nuôi gia súc, gia cầm, trong đó có ngựa là động vật thân thiết được sử dụng làm phương thiện vận chuyển chủ yếu mỗi gia đình.
Người Mông có những món ăn riêng mang đặc trưng tộc người. Tiêu biểu là các món: “mèn mén” (bột ngô đồ) và những món ăn từ ngô; Món Thắng cố – một món ăn nổi tiếng được chế biến từ thịt động vật như ngựa, dê hoặc bò.